โรงเรียนหนองบัวไชยวารพิทยาสรรพ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากาฬสินธุ์  เปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในปีการศึกษา 2568 มีนักเรียนรวมทั้งสิ้น 127 คน โรงเรียนได้ดำเนินการพัฒนา ส่งเสริม สนับสนุนคุณภาพผู้เรียนอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะการพัฒนาทักษะด้านอาชีพ-การมีงานทำ และทักษะชีวิต ตามจุดเน้นของสถานศึกษา โดยน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 ลงสู่การปฏิบัติ ซึ่งเมื่อทำการวิเคราะห์ผลการดำเนินงาน โดยผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้รับผิดชอบกิจกรรม ครูผู้สอน และคณะกรรมการสถานศึกษา พบว่าในปีการศึกษาที่ผ่านมา โรงเรียนยังขาดความหลากหลายและความเหมาะสมของกิจกรรมที่มุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้เกิดคุณธรรมพื้นฐานทั้ง 4 ด้าน ตามช่วงวัยของผู้เรียน จึงทำให้ผู้เรียนยังมีพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ และไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่โรงเรียนกำหนดไว้ อันเป็นปัญหาหลักที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เพื่อให้การพัฒนาคุณลักษณะความเป็นพลเมืองดีเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

      โรงเรียนหนองบัวไชยวารพิทยาสรรพ์ได้ศึกษา วิเคราะห์ ปัจจัยภายใน ปัจจัยภายนอกที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาคุณภาพตามบริบทของสถานศึกษา เมื่อทำการศึกษา วิเคราะห์ปัจจัยภายใน (Internal Factors) พบว่า จุดอ่อน (Weakness) คือ คุณครูขาดความรู้ความเข้าใจเชิงลึกในการนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 มาประยุกต์ใช้และขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม แต่มีจุดแข็ง (Strength) คือ คุณครูมีความพร้อมในการพัฒนาตนเอง มีความกระตือรือร้น มีทักษะในการทำงานเป็นทีมดีเยี่ยม กอปรกับผู้บริหารมีความรู้ความสามารถในการบริหารจัดการ และมีวิสัยทัศน์ที่มุ่งเน้นพัฒนาคุณภาพผู้เรียน พัฒนาคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนอย่างต่อเนื่อง และเมื่อวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก (External Factors) พบว่า โรงเรียนขาดความร่วมมือจากคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ผู้ปกครอง และภาคีเครือข่ายในการสนับสนุน ส่งเสริม กิจกรรมที่ดำเนินการอยู่ เนื่องจากมีภารกิจในการประกอบอาชีพทำไร่ ทำสวนเกือบทั้งปี จึงขาดการให้ความร่วมมืออย่างที่ควร ซึ่งถือเป็นอุปสรรคสำคัญ (Threat) ในการพัฒนาให้เกิดความยั่งยืน แต่เมื่อศึกษาโอกาส (Opportunity)    พบว่า หน่วยงานต้นสังกัดให้ความสำคัญเชิงนโยบาย ในการขับเคลื่อนและการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ และส่งเสริมสนับสนุนให้โรงเรียนได้เลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของบริบท

   จากการวิเคราะห์สภาพบริบทและปัจจัยทั้งภายในและภายนอกดังกล่าว จึงเป็นเหตุให้โรงเรียนหนองบัวไชยวารพิทยาสรรพ์ ต้องเร่งดำเนินการแก้ไขและพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาที่มุ่งเน้นและพัฒนาคุณภาพผู้เรียนโดยการสร้างคุณธรรมพื้นฐานทั้ง 4 ด้าน เพื่อให้สอดรับกับวิสัยทัศน์และจุดเน้นของสถานศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม การแก้ไขปัญหาเหล่านี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการยกระดับคุณภาพการศึกษาและการสร้างคนดีสู่สังคม

   ปัญหาที่มีความเป็นไปได้ในการแก้ไข ปัญหาความขาดแคลนกิจกรรมที่หลากหลายและเหมาะสมในการพัฒนาคุณธรรมพื้นฐาน รวมถึงพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ของผู้เรียน ถูกจัดลำดับความสำคัญเป็นอันดับแรก เนื่องจากส่งผลโดยตรงต่อการบรรลุเป้าหมายตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาและวิสัยทัศน์ ของโรงเรียน อีกทั้งยังเป็นปัญหาที่มีความเป็นไปได้สูงในการแก้ไขและพัฒนา เนื่องจากโรงเรียนมีจุดแข็งด้านบุคลากรที่มีความพร้อมและผู้บริหารที่มีวิสัยทัศน์ พร้อมด้วยโอกาสจากนโยบายสนับสนุนของหน่วยงานต้นสังกัด 

ซึ่งทำให้สามารถเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายได้มีส่วนร่วมผ่านโครงการสร้างและส่งเสริมความเป็นพลเมืองดีตามรอยพระยุคลบาทด้านการศึกษา ด้วยรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมโดยใช้ Model 4 GOOD เพื่อสร้างพลเมืองแห่งศตวรรษที่ 21 ให้เป็นพลเมืองดีตามรอยพระยุคลบาท ตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และเพื่อสร้างคนดีแก่บ้านเมือง "NBCS ทำดีตามรอยพ่อหลวง"

Model 4 GOOD ประกอบด้วยการสร้าง 4 ฐานการเรียนรู้หลัก ได้แก่

1) ฐาน Good Governance: ธรรมาภิบาลนำทาง NBCS สร้างสรรค์

2) ฐาน Good Heart: พอเพียงเพียงพอ คุณธรรมครองใจ NBCS

3) ฐาน Good Skills: พัฒนาทักษะ สร้างสุข สร้างอาชีพ

4) ฐาน Good Citizen: พลเมืองไทย หัวใจอาสา NBCS ก้าวหน้ายั่งยืน

ร่วมกับการจัดกิจกรรมประจำที่สถานศึกษาดำเนินการ ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญ คือ พัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียนตามจุดเน้นที่สถานศึกษากำหนด และสอดคล้องตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 ทั้ง 4 ด้าน ซึ่งหวังเป็นอย่างยิ่งว่าเป้าหมายในการดำเนินงานจะทำให้นักเรียนมีความสุข นำไปสู่การสร้างโรงเรียนแห่งความสุข ส่งผลให้ครอบครัว ชุมชน สังคมเป็นสุข ด้วยวิถีทำดีด้วยหัวใจที่เป็นสุข

การดำเนินการโครงการสร้างและส่งเสริมความเป็นพลเมืองดีตามรอยพระยุคลบาทด้านการศึกษาด้วยรูปแบบการบริหารจัดการสถานศึกษาโดยใช้ Model 4 GOOD เพื่อสร้างพลเมืองแห่งศตวรรษที่ 21 ให้เป็นพลเมืองดีตามรอยพระยุคลบาท ตามแนวทางปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ผ่านกิจกรรมฐานการเรียนรู้ดังกล่าว ได้ดำเนินการตามคู่มือแนวทางการดำเนินงานโครงการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งได้เลือกแนวทางการดำเนินงานแบบบูรณาการแนวทางที่ 1- 4 คือ 

(1) บูรณาการกับวิถีชีวิตในสถานศึกษา 

(2) จัดเป็นกิจกรรมเสริมหลักสูตร 

(3) จัดในกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน 

(4) บูรณาการการเรียนการสอนกับกลุ่มสาระการเรียนรู้ รายวิชาเพิ่มเติมส่งเสริมอาชีพ 

ได้ศึกษาและดำเนินการภายใต้แนวคิดการบริหารจัดการสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วม (Participatory Management) คือ การเปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันคิด แบ่งหน้าที่กันทำงาน โดยการควบคุมการทำงานด้วยวงจรการควบคุมคุณภาพ (Deming Cycle) ควบคู่ไปกับกระบวนการนิเทศภายใน กิจกรรมชุมชนแห่งการเรียนรู้ของครู (Professional Learning Community : PLC) กิจกรรมทบทวนหลังปฏิบัติงาน (After Action Review : AAR) กิจกรรมการสร้างภาคีเครือข่ายหนุนเสริม และการใช้ระบบเทคโนโลยีมาช่วยบริหารจัดการข้อมูลสารสนเทศอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ การดำเนินการดังกล่าว จะเป็นแนวทางสำคัญในการแก้ไขและพัฒนาคุณภาพผู้เรียน คุณภาพการศึกษา ด้วยการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 ลงสู่การปฏิบัติที่ยั่งยืน

ประชุมชี้แจง สร้างความตระหนักแก่คณะครู ผู้ปกครอง คณะกรรมการสถานศึกษาฯ โดยเน้นการมีส่วนร่วม 

ผู้บริหาร คณะครูและนักเรียนร่วมกันออกแบบกิจกรรมฐานการเรียนรู้ 

ต้นฉบับการออกแบบกิจกรรมฐานการเรียนรู้ ผู้บริหาร คณะครูและนักเรียนร่วมกันออกแบบ